TIDVIS KOMISK

Den Stundesløse av Ludvig Holberg. Nationaltheatret, Amfiscenen. Sett: 24.02.2016

Det var sikkert mykje betre ein annan dag.

Eg har ikkje tid. Til dette. Det er for mykje å få gjort. Arbeid. Plikter. Ting kan ikkje vente. Forretninger. Jeg har hendene fulle av forretninger, roper Rafaelsen som Vigelschein. Det er førti minutt uti framsyninga, og konsentrasjonen glepp. Er det så vanskeleg å henge med?

 Historia er enkel: Hr. Vigelschein, ein forretningsmann, klager over at han så mykje å gjere, og gjer ingenting. Og så er det noko med ei dotter som bør giftast bort, men som er forelska i ein annan, det liker ikkje faren, Vigelschein altså, og så må nokon byte kler og nokon bli saman med tenestejenta. Slutt. / Happy ending!

Kva skjer?

Det vi ser på Amfiscenen denne kvelden, er skodespelarane som sitt, tygger tyggis, ligg på golvet, er seg sjølv, på benker, i sofaene, sitt slapt på pianokrakken, lener seg inntil veggen, tøyer, venter, tvinnar hårstrå i parykken, kjedar seg. Det er ein ventande uro i rommet. Det er små blikk til publikum, eit konstant forsøk på å løyse opp det teatralske, ein late-som-autensitet, for så å tre inn att i det, spele sine scener, sei sine replikkar, forsøke å nå.. ja.. forsøke å nå kva?

Utover i framsyninga, blir dette det sterkaste fascinasjonspunktet. Kva er det eg ser? Kva er det dei forsøker? Forma gir god tid til tankar om dette, og tankar som driftar av garde.

Nesten ikkje til stades

Det så mykje å få gjort. Det er eit rot her inne. Der nede. Skodespelarane går stader dei ikkje skal. Handlinga ligg utanfor dette rommet, dei dytter karakterane framfor seg, og når dei prøver å spele komedien, både med og utan hell, kling komedieskissa opp mot andre versjonar av same stykket, til ein fjernsynsteaterversjon eller ein annan. Vi ser for oss korleis det var eller kunne ha vore.

Nokre gonger verker det som dei med vilje speler dårleg teater og kviler seg på ironien, medan andre gonger er humoren meir subtil. Framsyninga spriker i tilnærminga, og skodespelarane har ulike inngangar til korleis dei løyser oppgåvene. Det er ein sårbar og skjør form, som nok vil føre til ulike versjonar frå kveld til kveld.

Gode enkeltparti

Midt på scena står eit flygel, der musikar Mathias Halvorsen sitt og blar manus, klimpar Mozart, Haydn etc., og les replikkar. I eit av dei betre partia, tek han fleire av smårollene i same slengen, høgt tempo, smeden, bakaren, bonden. Vigelschein plukkar seg meir og meir i parykken. Det heldt fram. Det vil ikkje slutte. Klimpre klimpre. Forvirringa, kaoset, og rotet som oppstår her, blir til eit godt bilde på det korleis Vigelschein måtte ha det, det smittar over.

Krisehandtering

Det er altså ikkje hovudpersonen som må bere stresset aleine. Det blir heile framsyninga. Heile rommet. Frå Ågot Sendstad som passe upresist prøver å løyse flokane, til Espen Alknes som i to timer taust går rundt på scena og insisterande kiker mot oss, til nabopublikummaren som spis sjokolade for å halde blodsukkeret oppe.

Det er som om heile Amfiscenen, med sine skodespelarar, parykkar, og kostymer, og publikum, med sin latter, keisemd, og stress, det er som denne massen, utgjer Den Stundesløse.

Og viss ein tar det vidare, viss ein ser psykoanalytisk på det, at heile Amfiscenen, med skodespelarar og parykkar og kostymer, og publikum, med sin latter, keisemd, og stress, viss ein tenker at alt dette, denne massen, utgjer Den Stundesløse, vil ein kvar reaksjon passe inn, apatien, den overivrige latteren, likegyldigheten, alt blir truverdige måtar å reagere på krisa på. Det er ei vrangforestilling vi er, ein sakte, rastlaus, stundeslaus masse, som fell inn og ut av verkelegheit.

Underhaldningsforventning

Må ein komedie vere morosam? I antikken vart komedien og tragedien definert etter korleis slutten var – undergang eller frelse. Den gudommelige komedie sluttar i himmelen, men er ikkje spesielt humoristisk. Det lattervekkande som eigenskap og krav til komedien, kom seinare, og i Den stundesløse på Nationaltheatret, vekker latteren meg tidvis opp frå keisemd og grubling, ofte svært uventa. Det er òg interessant å sjå korleis skodespelarane finn sine inngangar til forma, korleis dei prøver å spele komedie. Det tek likevel ikkje bort faktumet at tre timer i eit langsamt landskap med få høgdepunkt er lenge, og då det endeleg er over og publikum kan gå, er det som eit antikt sukk går gjennom meg: happy ending!

av Eirik Fauske

I rollene: Henrik Rafaelsen, Tone Mostraum, Andrine Sæther, Ågot Sendstad, Heidi Goldmann, Espen Alknes, Jonas Strand Gravli, Kyrre Hellum, Thorbjørn Harr og Mathias Halvorsen. Regi: Laurent Chétouane. Scenografi og kostymedesign: Sanna Dembowski. Lysdesign: Marianne Thallaug Wedset. Maskør: Ingunn Schumann Mosand. Dramaturg: Olav Torbjørn Skare.

5. september 2016
Skrevet av Ida Blixt Teige

Kategorier: Kritikketyder / Critique etudes